Włochy

 

TERAZ WIĘCEJ INFORMACJI, WIĘCEJ FOTOGRAFII.

 

     Italia, Republika w południowej Europie, terytorium obejmuje Półwysep Apeniński, Sardynię, Sycylię i mniejsze wyspy, powierzchnia 301 230 km2, 57,6 mln mieszkańców, stolica Rzym, język urzędowy włoski. Środowisko naturalne: środkowy półwysep południowej Europy, ok. 8500 km linii brzegowej, od północy ograniczany przez Alpy, stanowi zamkniętą całość, 80% powierzchni zajmują góry i wzniesienia. Podobnie ukształtowane są wyspy. Wulkany: Wezuwiusz, Etna i Stromboli są świadectwem, że w przeszłości teren ten był aktywny tektonicznie, zdarzały się trzęsienia ziemi. Klimat przeważnie śródziemnomorski suchy, ale zróżnicowany ze względu na znaczną rozciągłość południkową kraju i bariery klimatyczne tworzone przez łańcuchy górskie.

 

 

WARUNKI NATURALNE

 

    Powierzchnia głównie wyżynno-górzysta. Na północy rozciągają się Alpy, z najwyższym szczytem Mont Blanc (4807 m n.p.m.) oraz rozległa Nizina Padańska z żyznymi glebami. W Alpach jeziora, m.in.: Lugano, Maggiore, Como, Garda, Iseo. (Na fot. Bazylika Św. Piotra w Watykanie (XV-XVIII w.))

    Z północy na południe, przez cały półwysep biegną góry Apeniny, z najwyższym wzniesieniem w części środkowej masywu - w Abruzzach (Corno Grande, 2912 m n.p.m.) oraz licznymi kotlinami. Znajdują się tu również jeziora, m.in. Jezioro Trazymeńskie.

    Obszar Włoch jest aktywny sejsmicznie - obejmuje czynne wulkany: Wezuwiusz (Półwysep Apeniński), Etna (Sycylia), Stromboli i Vulcano (Wyspy Liparyjskie).

    Klimat śródziemnomorski. W górach silnie zaznaczona piętrowość klimatu i środowiska. Okres letni gorący i suchy, zimy chłodne i wilgotne, z dużymi opadami deszczu, w górach śniegu. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy wynoszą: w styczniu 7°C i 76 mm, w lipcu 25°C i 14 mm. Średnia roczna opadów na terytorium kraju od 500 mm (Sardynia, Sycylia) do 3000 mm (Alpy). W okresie letnim pojawia się ciepły i suchy wiatr - sirocco.

    Bogata sieć rzeczna, główne rzeki: Pad, Tyber, Adyga, Piawa, Arno, Reno oraz Salso (Sycylia) i Tirso (Sardynia). Na rzekach liczne elektrownie wodne.

    Naturalną szatę roślinną stanowi makia oraz lasy iglaste i dębowo-sosnowe z pinią i jesionem pokrywające 22% powierzchni. W górach lasy iglaste, łąki alpejskie.

    Ze zwierząt żyją tu m.in.: gronostaje, króliki alpejskie, koziorożce alpejskie, niedźwiedź brunatny, antylopy, sarny, lisy, wilki, a na Sardynii daniele, muflony i dziki. Świat zwierzęcy i roślinny chroniony jest w wielu parkach narodowych i rezerwatach, m.in.: Gran Paradiso w Alpach, Abruzzo w Apeninach, Etna na Sycylii. (Na zdjęciu obok fontanna di Trevi w Rzymie)

 

Fotogalerie z Włoch - kliknij aby obejrzeć

 

GOSPODARKA

 

    Włochy dzielą się na dwie części: południową (Mezzogiorno), biedniejszą, w której dominuje rolnictwo (uprawia się tam m.in. winorośl, kartofle, cytrusy, oliwki, pewną rolę odgrywa też rybołówstwo), północ (okolice Mediolanu, Triestu i Turynu) jest uprzemysłowiona (przemysł samochodowy, maszynowy, ciężki, petrochemiczny, elektroniczny, tekstylny i skórzany. Podział ten odpowiada różnemu w poszczególnych częściach kraju dochodowi, miasta na południu są biedniejsze niż na północy.

    Podstawą gospodarki jest przemysł i usługi. Eksploatuje się ropę naftową i gaz ziemny oraz złoża rud cynku, ołowiu, rtęci, boksytów, siarki, soli kamiennej, a także marmurów i materiałów budowlanych. Produkcja środków transportu. Rozwinięty przemysł samochodowy (Fiat, Alfa Romeo), stoczniowy, metalowy, elektroniczny, petrochemiczny, metalurgiczny, włókienniczy, odzieżowy, skórzany, spożywczy (makarony, wina, oliwa). Rybołówstwo.

    Użytki rolne stanowią 57% powierzchni kraju. Uprawia się: pszenicę, kukurydzę, ryż, winorośl (1. miejsce na świecie w zbiorach), oliwki (2. miejsce), owoce cytrusowe, migdałowce, rośliny strączkowe, warzywa (głównie pomidory), tytoń, kwiaty. Ponadto hodowla bydła, owiec, trzody chlewnej, drobiu. Rozwinięta komunikacja: lotnicza, kolejowa, morska i drogowa.

    Ważnym działem gospodarki Włoch jest turystyka, m.in. dzięki rozbudowanej infrastrukturze. Interesującymi regionami i obiektami turystycznymi są zabytkowe miasta, m.in.: Rzym, Florencja, Wenecja, Neapol, Asyż, Piza, Padwa oraz alpejskie ośrodki sportów zimowych, np. Cortina d’Ampezzo i wybrzeże Morza Liguryjskiego - Riwiera Włoska.

 

 

HISTORIA

 

    W starożytności prowincje Półwyspu Apenińskiego zamieszkiwały m.in.: ludy Etrusków, Ligurów, Italików. W VIII w. p.n.e. obszary południowe kolonizowali Fenicjanie i Grecy. W VII w. p.n.e. zdominowane przez Rzymian, którzy od 509 p.n.e. tworzyli republikę, później cesarstwo starożytnego Rzymu. Ostatni cesarz, Romulus Augustulus, został w 476 n.e. zdetronizowany przez germańskiego wodza pozostającego w służbie rzymskiej, Odoakra, który w 489 uległ z kolei najazdowi germańskich Ostrogotów pod wodzą Teodoryka Wielkiego. Teodoryk utworzył silne królestwo ze stolicą w Rawennie.

 

Najazdy na Rzym

    W VI w. po rozbiciu państwa ostrogockiego północną część Włoch zajęli Longobardowie, część południowa znalazła się pod panowaniem Bizancjum (egzarchat Rawenny). W połowie VIII w. Pepin Mały utworzył ze zdobytego egzarchatu raweńskiego Państwo Kościelne. Państwo longobardzkie upadło w 774, rozbite przez Karola Wielkiego, który wcielił je do swego imperium, koronując się w 800 na cesarza rzymskiego. 843 Włochy wraz z tytułem cesarskim przypadły Lotarowi I .

    Po Karolingach Włochy przeszły pod panowanie książąt Friuli (X w.). Południowe (bizantyjskie) Włochy podbili w IX w. Arabowie. 961 Włochy północne zajął Otton I Wielki, który 962 przyjął tytuł cesarza rzymskiego. Odtąd wszyscy cesarze niemieccy starali się utrzymać zwierzchność nad Włochami, wdając się jednocześnie w trwający do połowy XII w. konflikt z papieżami o zakres sprawowanej władzy (spór o inwestyturę). W XI w. południe półwyspu zajęli Normanowie, którzy utworzyli państwo (Królestwo Sycylii) pozostające w lennej zależność od papieży i toczyli walki z cesarzami niemieckimi.

 

Liga Lombardzka

    W XII w. we Włoszech północnych i środkowych wzrosło znaczenie miast, które także podjęły walkę z cesarstwem. 1162 Fryderyk I Barbarossa pokonał i zburzył Mediolan, jednak w 1176, po przegranej z Ligą Lombardzką pod Legnano, uznał samodzielność miast włoskich. Podziały polityczne, walka miast o wpływy, rywalizacja cesarstwa z papiestwem doprowadziły do powstania 2 zwalczających się stronnictw: procesarskich gibelinów i propapieskich gwelfów (gibelinowie i gwelfowie). 1265 tron sycylijski przeszedł w posiadanie dynastii andegaweńskiej. W XIII i XIV w. we Włoszech północnych powstały potężne republiki miejskie: Genua, Mediolan, Florencja, Wenecja, które w pełni uniezależniły się od wpływów cesarskich.

    Z czasem panowanie nad podzielonymi politycznie ziemiami włoskimi uzyskały Hiszpania i Francja. 1494-1559 konflikt pomiędzy tymi królestwami zakończył się utrzymaniem wpływów w Italii przez Habsburgów (Hiszpanię, a następnie Austrię). Na mocy pokoju utrechckiego, w 1713 Austria otrzymała Mediolan, Neapol, Mantuę, Piombino i Sardynię. 1714 książę sabaudzki otrzymał Sycylię, którą zamienił na Sardynię i 1720 przybrał tytuł króla Sardynii.

    1738 pod formalne panowanie hiszpańskie przeszły Neapol i Sycylia, faktycznie uzyskując niezależność. Toskania w 1736 dostała się pod wpływy Austrii. 1748 Burbonowie hiszpańscy otrzymali Parmę i Piacenzę. 1797 na ziemiach włoskich powstały: Republika Cisalpińska, złożona z Lombardii, części Parmy oraz Państwa Kościelnego, z reszty Państwa Kościelnego utworzono 1798 Republikę Rzymską, z Genui - Republikę Liguryjską.

 

Królestwo włoskie

    Traktatem pokojowym z Campo Formio (1797) Wenecję odstąpiono Austrii. 1805 Republikę Cisalpińską (od 1802 Republikę Włoską) przekształcono w Królestwo Włoch, do którego przyłączono Republikę Liguryjską, 1808 Parmę i Piacenzę, 1809 Państwo Kościelne. Tron królewski objął Józef Bonaparte, brat Napoleona I, po nim Joachim Murat. Po upadku Napoleona I, Lombardia wraz z Wenecją i Dalmacją przeszła pod panowanie Austrii, Genua Sardynii, Włochy południowe wróciły do Burbonów hiszpańskich.

 

Wystąpienia powstańcze

    W 1821 roku wybuchły powstania w Neapolu i Sycylii, 1830 w Państwie Kościelnym, Modenie i Parmie. 1848 przeciw Austrii wystąpiła Lombardia i księstwa środkowowłoskie, którym z pomocą przyszedł król sardyński Karol Albert. Sardyńczycy ulegli armii cesarskiej w bitwach pod Custozzą (27 lipca 1848) i Novarą (23 marca 1849), Karola Albert abdykował. 1849 tron Sardynii przejął Wiktor Emanuel II, który wspierany przez Francję i ochotniczą armię G. Garibaldiego w 1859 wznowił wojnę przeciw Austrii.

    Po klęskach pod Magentą i Solferino (czerwiec), Austria oddała Lombardię, a do zwycięskiej Sardynii przyłączyły się księstwa: florenckie, parmeńskie i modeńskie. 1860 Garibaldi zajął Sycylię. 17 marca 1861 w Turynie Wiktor Emanuel II przyjął tytuł króla włoskiego. 1866 w nowej wojnie z Austrią Włosi odzyskali Wenecję, 1870 zajęli Rzym, który stał się stolicą zjednoczonego Królestwa Włoch.

1869 Włochy zaistniały jako państwo kolonialne, nabywając od miejscowego sułtana ziemie nad zatoką Aseb, nad Morzem Czerwonym. W ciągu następnych 20 lat zdobyły zwierzchnictwo nad całą Erytreą (kolonia od 1882). Nie powiodła się próba zdobycia całej Etiopii (klęska pod Aduą, 1896). Po wojnie z Turcją 1911-1912 (wojna trypolitańska 1911-1912) Włochy zyskały Trypolis i Cyrenajkę (Libię).

 

Traktat wersalski i II wojna światowa

    W czasie I wojny światowej Włochy, początkowo neutralne, 1915 wypowiedziały wojnę Austrii, 1916 Niemcom. Na mocy wersalskiego traktatu pokojowego 1919 uzyskały południowy Tyrol, Trydent i Triest oraz kilka wysp na Morzu Adriatyckim. 1922, po zajęciu Rzymu przez faszystów, władza przeszła w ręce B. Mussoliniego. 1929 na mocy porozumienia rządu włoskiego z papieżem, z Watykanu uczyniono odrębne państwo. 1935-1936 faszystowskie Włochy podbiły Etiopię, w 1939 Albanię. 1940 przyłączyły się do wojny po stronie hitlerowskich Niemiec. Przegrana w Afryce 1941-1943 i inwazja aliancka na Sycylii w 1943, spowodowały upadek B. Mussoliniego, który został aresztowany.

    Nowy rząd P. Badoglio wypowiedział wojnę Niemcom (13 października 1943), a Włochy do 1945 stały się miejscem walk między wojskami niemieckimi, które zajęły północne i środkowe Włochy, a nacierającymi od południa aliantami. We wrześniu 1943 uwolniony przez Niemców Mussolini utworzył całkowicie od nich zależną Republikę Salň, która upadła w kwietniu 1945, Mussolini został schwytany przez włoskich partyzantów podczas próby przedostania się do Szwajcarii i rozstrzelany 28 kwietnia tegoż roku. W czerwcu 1944, po wejściu aliantów do Rzymu, król Wiktor Emanuel III przekazał władzę swojemu synowi Humbertowi II, a w maju 1946 abdykował.

 

Włochy po II wojnie światowej

    W czerwcu 1946, wraz z wyborami parlamentarnymi, odbyło się referendum, w którym większość Włochów opowiedziała się za ustanowieniem republiki. 1947 uchwalono republikańską konstytucję (weszła w życie 1 stycznia 1948). W okresie powojennym Włochy, na tle innych krajów europejskich, wyróżniały się brakiem stabilności politycznej (1945-1994 rząd zmieniał się 53 razy). Do 1963 w życiu politycznym dominowali chrześcijańscy demokraci kierowani m.in. przez A. de Gasperiego, którzy także później wchodzili w skład większości rządów koalicyjnych.

    W wyborach z 1976 znaczącą siłą okazali się komuniści, którzy zdobyli przeszło trzecią część miejsc w izbie niższej parlamentu. Podejmowali oni próby utworzenia rządu koalicyjnego, który objąć miał chrześcijańską demokrację, socjalistów i komunistów. Do sformowania sojuszu nie doszło wobec zdecydowanego sprzeciwu chadecji. Po wyborach 1980 w parlamencie zawiązała się koalicja socjalistów z chadekami i republikanami. 1983 przywódca socjalistów B. Craxi został wybrany na pierwszego socjalistycznego premiera Włoch.

    Stanął on na czele rządu, w skład którego wchodzili przedstawiciele chadecji, socjalistów, republikanów, socjaldemokratów i liberałów. Za rządów B. Craxiego (1983-1987) poprawiła się ogólna kondycja gospodarcza, nie udało się natomiast wyrównać dysproporcji w rozwoju gospodarczym północy i południa kraju. 1987-1988 próby sformowania rządów podejmowali chadecy - G. Goria, C. de Mita, których koalicyjne gabinety upadły po kilku miesiącach urzędowania. 1989, po długich negocjacjach, nową koalicję chadecji, socjalistów i kilku mniejszych partii udało się utworzyć G. Andreottiemu, który już wcześniej pełnił kilkakrotnie funkcję premiera (1972-1973, 1976-1979).

 

Włochy lat 90. XX w.

    W 1992 roku Włochami wstrząsnęły skandale polityczne, wywołane ujawnionymi przypadkami korupcji w polityce i gospodarce (akcja "czyste ręce") oraz powiązaniami tych środowisk z mafią. W przedterminowych wyborach z kwietnia 1992 rządzący chadecy otrzymali po raz pierwszy mniej niż 30% głosów, nadal jednak pozostali najsilniejszą partią w parlamencie. W tych samych wyborach sukces odnotowała prawicowa Liga Północna, która zyskała czwartą pod względem liczby mandatów reprezentację w parlamencie. 1992-1994 podjęto próby ustabilizowania systemu politycznego i gospodarki.

    Rozpoczęto prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, ograniczono deficyt budżetowy, zreorganizowano i ograniczono administrację państwową itp. Kolejne ujawniane afery korupcyjne, przestępcze powiązania czołowych polityków ze światem wielkiego biznesu, a nawet z mafią przyniosły załamanie tradycyjnego układu politycznego. W wyborach parlamentarnych z marca 1994 Włoska Partia Ludowa, następczyni chadecji, uzyskała 33 miejsca, a socjaliści zdobyli jedynie 15 mandatów (na 630 możliwych).

    Zwyciężył prawicowy Biegun Wolności (Polo della Libertŕ, zdobywając łącznie 365 mandatów), koalicja partii: Forza Italia, Ligi Północnej, Sojuszu Narodowego (utworzony wokół neofaszystowskiego Włoskiego Ruchu Społecznego Prawicy Narodowej) i dwóch mniejszych ugrupowań. W maju 1994 przywódca partii Forza Italia, S. Berlusconi, sformował nowy gabinet. Jego rząd rozpadł się już 21 grudnia tegoż roku, po oskarżeniu premiera o korupcję.

    W styczniu 1995 niezależny minister finansów, L. Dini, sformował rząd ponadpartyjny, który podjął działania na rzecz ograniczenia wydatków państwowych i zredukowania deficytu budżetowego, nadzorował równy dostęp poszczególnych partii politycznych do publicznej telewizji, podjął prace nad nową ordynacją wyborczą do władz lokalnych. W wyborach 1996 zwyciężyła koalicja centrolewicowa z prokomunistami, na premiera został wybrany R. Prodi.

 

USTRÓJ POLITYCZNY

 

Republika z dwuizbowym parlamentem - Izbą Deputowanych z 630 miejscami i Senatem z 325 miejscami. Głową państwa jest prezydent wybierany przez cały parlament na 7 lat.

 

SZTUKA

 

    W architekturze do XI w. panuje późnoantyczny typ bazyliki, zwykle trójnawowej, niesklepionej, powstają też budowle na planie centralnym. Najwcześniejsze chrześcijańskie malowidła ścienne i mozaiki zachowały się w katakumbach w Rzymie i Rawennie (III-V w.). Ponieważ gotyk w niewielkim stopniu zaznaczył swoją obecność w architekturze włoskiej, bardzo wcześnie nastąpił w Italii zwrot ku nowej epoce. 100 lat wcześniej niż po północnej stronie Alp, ok. 1420, zaczyna się renesans. W architekturze decydujący wpływ na ukształtowanie się wczesnego renesansu miał Brunelleschi, ale również Alberti, głównie przez pisma teoretyczne, które stworzyły podstawy nowej sztuki. W rzeźbie i malarstwie nową epokę otwierają L. Ghiberti i Donatello oraz Masaccio; Donatello wzorując się na rzeźbie antycznej tworzył pierwsze wolno stojące posągi, Masaccio wykorzystał w malarstwie opracowane przez Brunelleschiego reguły perspektywy geometrycznej. W okresie dojrzałego renesansu ważną rolę odgrywało klasyczne wykształcenie humanistyczne i podziw dla kultury antycznej, głównymi twórcami są wtedy Bramante (projekt przebudowy bazyliki św. Piotra w Rzymie, 1506), Leonardo da Vinci (Ostatnia Wieczerza, 1495-1497), Rafael, (freski w stanzach watykańskich, 1508-1512) i Michał Anioł (dekoracja malarska Kaplicy Sykstyńskiej, 1534-1541). Kościół Il Gesů Vignoli (1568-1587) uznawany jest za pierwszą rzymską budowlę wczesnobarokową (znamienną cechą jest synteza planu podłużnego i przestrzeni nakrytej kopułą). Maderna (fasada bazyliki św. Piotra w Rzymie) jest jednym z pierwszych architektów dojrzałego baroku, którego najwybitniejsze dzieła tworzyli Bernini (kolumnada na Placu św. Piotra) i Borromini (kościół San Carlo alle Quattro Fontane, od 1667). W malarstwie barokowym można wyróżnić nurt naturalistyczny i klasycyzujący. Głównym przedstawicielem pierwszego jest Caravaggio, który łączy w swoich dziełach rzeczowy realizm z gwałtownymi efektami światłocieniowymi. W XVIII w. ośrodek życia kulturalnego przenosi się do północnej Italii, gdzie Tiepolo i jego synowie byli najwybitniejszymi przedstawicielami włoskiego malarstwa monumentalnego. Wkład Włoch w malarstwo XX w. widoczny jest w kilku nurtach: powstałym w 1910 futuryzmu (Boccioni, Carra) i tzw. malarstwie metafizycznym (de Chirico, Morandi), które oddziałało na surrealizm. Artyści tacy jak Cuttuso przyczynili się do powrotu do sztuki przedstawiającej.

 

LITERATURA

 

    Literatura w języku włoskim wykształciła się stosunkowo późno. Do XIII w. językiem literackim była łacina. Pierwszym znaczącym dziełem w języku włoskim są Pieśń słoneczna św. Franciszka z Asyżu (ok. 1224) i liryka miłosna tworzona w tzw. dolce stil nuovo w Bolonii i we Florencji. W XIV-XV w. literatura włoska wydała tak wybitne dzieła jak Boska Komedia Dantego (ukończona 1321, wyd. drukiem 1472), Dekameron Boccaccia (ok. 1350) i sonety Petrarki (1304-1374). Dzieła te odegrały fundamentalną rolę w wykształceniu się włoskiego jako odrębnego języka w XIV-XVI w. W XVI w. powstają po włosku traktaty historyczno-polityczne (Książę Machiavellego, 1513), burleski (Orland szalony Ariosta, 1516) oraz wiersze (np. T. Tasso lub L. Pulciego). Jako innowator w zakresie commedia dell'arte, która cieszyła się wielkim powodzeniem od XVI w., C. Goldoni stał się najpopularniejszym autorem sztuk teatralnych w XVIII w. W XIX w. najwybitniejszymi osiągnięciami pisarzy włoskich były powieści historyczne F.D. Guerrazziego, romantyczne utwory A. Manzoniego, i realistyczna proza G. Vergi. Na przełomie wieków dominującym nurtem był dekadentyzm G. d'Annunzia i futuryzm F.T. Marinettiego, którzy zwrócili się ku faszyzmowi. Reakcją na przełom polityczny i społeczny był hermetyzm G. Ungarettiego, E. Montalego i S. Quasimodo, którzy oddziałali na bliskie weryzmowi sztuki teatralne L. Pirandella i powieści obyczajowe w nurcie neorealizmu, który wpłynął na takich autorów, jak C. Pavese, C. Levi lub P.P. Pasolini. Nowy impuls teatrowi dały kontrowersyjne sztuki D. Fo, a I. Calvino prowadził eksperymenty nad nowymi formami powieściowymi. Do najwybitniejszych pisarzy współczesnych należą ponadto C. Bernari i P. Volponi; U. Eco (który w swoich powieściach zajmował się zwykle tematami historycznymi), G. Bassani i P. Levi.

 

MUZYKA

 

    Muzyka włoska wykształciła się z chorału gregoriańskiego i do XV w. głównie służyła liturgii. Do XIII w. dominowała jednogłosowość, chociaż od XI w. znane były formy wielogłosowe, które rozwijały się od XIV w. (ars nova). Ok. 1530 wykształcił się, głównie we Florencji za sprawą C. Monteverdiego z dworski madrygał, który jest jedną z wstępnych form opery i teatru muzycznego. W XVII w. w Wenecji rozpoczyna się triumfalny pochód opery włoskiej, która cechuje się pełną dramaturgii retoryką i barokową scenografią. Pod koniec XVII w. w muzyce włoskiej dominuje szkoła neapolitańska i A. Scarlatti. opera buffa, poprzedniczka operetki, osiąga w XVIII w. szczyt popularności dzięki takim twórcom, jak G.B. Pergolesi, D. Cimarosa i in. Rozpoczęta przez Ch.W. Glucka reforma, zmierzająca do przekształcenia opery w dramat muzyczny znalazła w XIX w. kontynuatorów w osobach L. Cherubiniego, V. Belliniego, G. Donizettiego, a przede wszystkim G. Rossiniego. Rozwój ten wieńczy twórczość G. Verdiego, największego mistrza opery włoskiej. Do tej tradycji nawiązywali przedstawiciele późnego romantyzmu: G. Puccini (m.in. Madame Butterfly, 1900). Od F. Busoni rozpoczyna się droga ku nowoczesności; do najwybitniejszych włoskich kompozytorów współczesnych należą L. Dallapicola, M. Peragallo, G. Petrassi, L. Nono i in.

 

INFORMACJE TURYSTYCZNE

 

Ambasada Republiki Włoskiej, Warszawa, pl. Jarosława Dąbrowskiego 6, tel.: 26-34-71 do 73, fax: 27-85-07.

 

Włochy - spis treści

 

 

Ostatnia aktualizacja: 18 stycznia 2004 r.